Isotoop NRG kan werking chemo helpen voorspellen

Printvriendelijke versie

PETTEN – NRG heeft een radioactief platina-isotoop ontwikkeld dat mogelijk kan helpen om de effectiviteit van de veel toegepaste chemotherapie met cisplatina bij kankerpatiënten of schade door dit soort behandeling kan helpen voorspellen. Binnenkort worden klinische testen bij mensen gestart om de haalbaarheid en werking van dit CISSPECT te onderzoeken.

Cisplatina, een verbinding van platina met chloor en ammoniak, wordt al sinds de jaren ’70 gebruikt als cisplatin chemotherapie. Omdat het celdeling stopt, werkt het vooral goed bij snel groeiende tumoren en wordt het onder andere gebruikt bij chemokuren tegen hoofd en halskanker, longkanker en teelbalkanker. Cisplatin therapie is echter niet bij elke vorm van kanker even effectief. Bij chemokuren met cisplatina tegen teelbalkanker geneest 95 procent van de patiënten, maar bij longkanker hebben veel minder patiënten er baat bij.
Ook kan het ernstige bijwerkingen hebben, zoals haaruitval, misselijkheid, overgevoeligheid van handen en voeten, aantasting van gehoor en zelfs nierfalen. Sommige patiënten die met deze chemotherapie zijn behandeld  moeten uiteindelijk regelmatig een nierdialyse ondergaan.

Het is dus belangrijk om te weten welke patiënten baat hebben bij een behandeling met cisplatina en welke niet. Ook bij welke patiënten bijwerkingen zijn te verwachten. Om dat te kunnen vaststellen aan de hand van klinisch onderzoek heeft Karlijn Codée-van der Schilden van NRG een proces opgezet om natuurlijk platina in cisplatina te vervangen door het radioactieve platina-isotoop Pt-195m. Daardoor wordt cisplatin radioactief. Deze radioactieve variant van cisplatina wordt CISSPECT genoemd en heeft precies dezelfde chemotherapeutische werking als gewoon cisplatin. Met een standaard scan kan de plaats en concentratie van het CISSPECT in de patiënt worden bepaald. Bijvoorbeeld in tumorweefsel en in kritische organen.
,,Op deze manier zou radioactief cisplatin een voorspeller kunnen zijn en kun je patiënten onderscheiden die geen baat zullen hebben bij chemokuren met Cisplatina. Als er wel veel in de tumoren komt kun je bij die patiënten vervolgens chemotherapie met gewoon cisplatina gebruiken. Je zou ook kunnen zien of het op grote schaal in gezonde organen wordt opgenomen en bijvoorbeeld de kans op nierfalen afwegen tegen een behandeling. We weten nog niet zeker of CISSPECT werkt, vandaar dat nu onderzoek bij mensen wordt gepland,” legt Codée-van der Schilden uit.

Daarnaast kan CISSPECT ingezet worden bij onderzoek naar de werking van cisplatin in het lichaam. Codée-van der Schilden: ,,Hoewel het al meer dan dertig jaar wordt gebruikt in chemo- en combinatietherapieën weten we nog steeds niet precies waar het in het lichaam terecht komt en wat het daar precies doet. Radioactief cisplatin is geschikt voor dit soort onderzoeksdoeleinden. Of bijvoorbeeld als tracer om vast te stellen waar toekomstige medicijnen in bijvoorbeeld zogeheten nanoparticles of aan antilichamen terecht komen, of hoe het zich verspreidt in de patient als het lokaal  in of bij tumorweefsel wordt toegepast.”

NRG werkt samen met diverse partners die binnenkort humane pilots gaan starten, waarbij kleine hoeveelheden CISSPECT worden toegediend op een veilige manier. Onlangs heeft NRG het proces geautomatiseerd en een productiefaciliteit ontwikkeld waarmee het radioactieve cisplatin twee keer zo snel als voorheen en op gecontroleerde wijze automatisch geproduceerd wordt. Hiermee wordt verder onderzoek, ook bij mensen mogelijk gemaakt.