Behandeling van leverkanker

Printvriendelijke versie

Microsferen met holmium voor behandeling van leverkanker

Bij het Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht is de eerste fase afgerond van een innovatieve behandeling van leverkanker. Dat gebeurt met kleine bolletjes, zogenaamde microsferen, waarin geactiveerd holmium-166 is opgenomen. Het activeren van de microsferen vindt plaats bij het Reactor Instituut Delft (RID). De therapie is erop gericht de tumoren van binnenuit te bestrijden. De bolletjes hebben een doorsnede van 30 micrometer. Dat betekent dat er zo’n 300 bolletjes op rij in een strekkende millimeter passen. De microsferen worden in haarvaten rond de levertumoren gebracht. Het tumorweefsel krijgt vervolgens een dosis bètastraling van meer dan 100 Gray en overleeft dat niet.

Behandeling
De behandeling verloopt in twee stappen. Eerst krijgt een patiënt voor de diagnose een lage dosis toegediend. Op een SPECT-scan is te zien of de bolletjes op de gewenste locatie terecht zijn gekomen. Aansluitend volgt de therapeutische dosis. Het grote voordeel van holmium is, dat het naast bètastraling ook laag energetische gamma’s (81 KeV) uitzendt, die een verwaarloosbare bijdrage aan de doses van de patiënt opleveren. Door die gamma’s is het isotoop op een SPECT/CT heel goed te zien, maar ook op een MRI. Met holmium weet de patiënt dezelfde dag of de therapie technisch gezien juist is uitgevoerd. Tevens is zichtbaar of er tumoren over het hoofd zijn gezien, die ook behandeling behoeven. Daarbij komt dat holmium een halveringstijd heeft van 27 zodat een patiënt snel van zijn ‘bestraling’ af is. Wanneer het holmium is vervallen tot erbium bindt het zich aan het lactaat van het bolletje en blijft als inert onoplosbaar deel ingekapseld in de lever aanwezig. Hoewel het bij elkaar om ongeveer 30 miljoen bolletjes gaat, bedraagt het gewicht van het materiaal 600 milligram en dat is gering ten opzichte van een lever die circa anderhalve kilo weegt.

Toekomst positief
Het UMC is nu bezig met de registratie van de holmium-microsfeer. Het bolletje wordt als een medisch hulpmiddel beschouwd waardoor een CE-markering volstaat. Uit de literatuur blijkt dat microsferen effectief zijn. Ruim 1000 publicaties tonen dat aan. De toekomst ziet er dan ook goed uit. Met een CE-markering kan het UMC naar buiten treden. Het gaat daarbij niet alleen om patiënten in Nederland die baat zullen hebben bij de radio-embolisatie, maar ook in Europa en ver daarbuiten. En al heeft de universiteit geen winstoogmerk, ook voor de TU Delft betekent het succes van de therapie extra inkomsten. De TU Delft kan wellicht in de toekomst voor andere ziekenhuizen produceren. Aan productieruimte in de kern van de HOR ontbreekt het in ieder geval niet.

Achtergrond
De ontwikkeling van de nieuwe therapie ging in 1990 van start. Het UMC onderzocht of het mogelijk was om patiënten met leverkanker een betere behandeling te bieden dan alleen pijnbestrijding, destijds de enige mogelijkheid. In 2008 benaderde het UMC de groep Radio Isotopes and Health van de TU Delft om microbolletjes in de Hogere Onderwijs Reactor (HOR) te bestralen. De bolletjes van een polymeer van melkzuur met daarin holmium opgenomen worden in de HOR bestraald. Na de fase met dierproeven  kon aansluitend het patiëntenonderzoek starten. Inmiddels heeft het UMC de Fase I Patiëntenstudie afgerond. De doses werden verhoogd om te zien wanneer patiënten de meeste bijwerkingen ondervonden. Inmiddels is toestemming gegeven voor de volgende fase waarin nog 30 tot 48 patiënten met levertumoren behandeld worden. Het gaat om mensen met levertumoren die uitzaaiiningen zijn van bijvoorbeeld darmkanker of borstkanker. Zij hebben een levensverwachting van ongeveer zes maanden. Na behandeling wordt de gemiddelde levensverwachting met nog eens zes maanden tot anderhalf jaar kwalitatief verlengd.

bron: Kernvisie Magazine - Stichting Kernvisie, website: www.kernvisie.com
Foto: Universitair Medisch Centrum (UMC) Utrecht