Veiligheid en beveiliging

Printvriendelijke versie

Veiligheid en beveiliging zijn twee belangrijke routines op en rond nucleaire installaties.

  • Met veiligheid bedoelen we dat het werken met radioactieve processen en materialen veilig moet zijn. We willen niet dat het kernsplijtingsproces uit de hand loopt. Of dat radioactieve stoffen in het milieu terechtkomen en mens en milieu blootstaan aan een te hoge dosis radioactiviteit of straling.
  • Met beveiliging bedoelen we dat de installatie waarin alles gebeurt (de kerncentrale, de splijtstoffabriek, de onderzoekslocatie) goed afgeschermd is tegen menselijk onheil. Immers: in de sector wordt gewerkt met radioactieve materialen en we willen niet dat die in handen vallen van kwaadwillenden of dat zij toegang krijgen tot de installaties.

Veiligheid

De nucleaire veiligheid van kerncentrales in de wereld krijgt veel aandacht omdat veel mensen zich er zorgen over maken. In ons land richten alle blikken zich dan natuurlijk op Borssele: de enige werkende kerncentrale in Nederland. We lichten de veiligheid van de kerncentrale er daarom uit, het is immers verreweg de grootste nucleaire installatie in ons land. De kerncentrale in Zeeland is robuust en heeft een grote veiligheidsmarge. Borssele heeft vijf veiligheidsbarrières die beschermen tegen onheil van buiten. Het is onmogelijk om van buitenaf in één gecoördineerde actie alle vijf de barrières te doorbreken om zo een nucleaire lozing te veroorzaken. Andersom zorgt het ontwerp ervoor dat onder alle  procesomstandigheden radioactiviteit binnen de veiligheidsbarrières blijft.

Van binnen naar buiten kent de kerncentrale de volgende barrières:

Barrière 1: Keramische splijtstoftabletten
Het porseleinen splijtstoftablet is de eerste barrière. De radioactiviteit blijft voor ongeveer negentig procent opgesloten in de matrix van het porselein (uraniumoxide). Alleen de zeer vluchtige stoffen (edelgassen, jodium, cesium) verlaten de splijtstoftablet.

Barrière 2: Hermetische gesloten splijtstofstaven
De splijtstoftabletten zitten opgestapeld in een hermetisch gesloten buis van zirconium: gas- en vloeistofdicht. De splijtstofstaaf houdt de meeste vluchtige radioactieve stoffen binnen.

Barrière 3: Betonnen bunkers met daarin het primair systeem
Het primaire systeem is een gesloten circuit waarin koelmiddel (geconditioneerd water) wordt rondgepompt. Dit water staat onder een druk van 155 bar zodat het niet gaat koken. Het primair systeem (reactorvat, leidingen, stoomgeneratoren) bestaat uit sterk overgedimensioneerde (centimeters dikke) stalen onderdelen van de hoogste kwaliteit. Radioactieve stoffen kunnen hier niet uit. Het primair systeem zit in gebunkerde ruimtes. Het beton zorgt voor stralingsbescherming tijdens bedrijf en voor bescherming van de installatie tegen onheil van buitenaf.

 

Barrière 4: Containment
Het primaire systeem zit opgesloten in een centimeters dikke stalen bol. Die zorgt ervoor dat radioactiviteit bij een incident niet naar buiten ontsnapt. De bol is een sterke luchtdichte constructie en kan interne gas- en stoomexplosies opvangen. Zo worden bij ongelukken emissies uit het primaire systeem binnengehouden.

Barrière 5: Reactorgebouw
Alle systemen zitten opgesloten in het reactorgebouw, van buiten herkenbaar door de bovenste helft van de bol die in de kenmerkende betonnen koepel zit. Het gebouw vormt de laatste fysieke barrière tussen het primair systeem en het milieu. Andersom is het betonnen gebouw de eerste barrière voor onheil van buitenaf op weg naar de kern.

Wie meer wil weten over de veiligheid van de kerncentrale Borssele, kan dat vinden op www.epz.nl.

Beveiliging

Alle nucleaire complexen in ons land worden bewaakt en beveiligd. Ook hier leggen we de systematiek uit aan de hand van de grootste nucleaire installatie in ons land. Voor de kerncentrale Borssele geldt dat het complex na de toegenomen terreurdreiging steeds strenger is beveiligd. De kerncentrale wordt omringd door beveiligingsringen. De buitenste beveiligingsring dient als detectiezone, de daaropvolgende ringen werken vertragend. De binnenste ringen zijn de echte fysieke barrières die binnendringers buitensluiten. Als indringers worden gedetecteerd, volgt er alarmering van de bewaking en eventueel van hulpdiensten van de overheid. De daaropvolgende ringen werken vertragend wat de reactietijd vergroot; de binnenringen worden gesloten zodat het complex ontoegankelijk wordt gemaakt.

Naast fysieke beveiliging is er ook veel aandacht voor ICT-security. De vitale computersystemen van de nucleaire sector zijn van buitenaf niet benaderbaar en worden permanent beveiligd of gemonitord. ICT-middelen van buitenaf worden niet zonder meer toegelaten in de installatie en er wordt nauw samengewerkt met de overheid bij het onderkennen en afwenden van ICT-dreigingen. Tenslotte is er screening van en toezicht op medewerkers en bezoekers van de nucleaire bedrijven. Wie wil werken op een nucleair complex wordt op zijn antecedenten onderzocht en moet een verklaring omtrent gedrag kunnen overleggen. Het bestrijden van veiligheidsincidenten wordt regelmatig samen met de overheid geoefend. Over de beveiliging worden vanzelfsprekend verder niet te veel details gegeven.